Lakier dyspersyjny (wodny) to standardowa ochrona nadruku o wyglądzie od matu do połysku, a lakier UV jest utwardzany promieniowaniem i daje zwykle wyższy połysk oraz większą odporność na ścieranie. Przy opakowaniach mających kontakt z żywnością ważniejszy od rodzaju lakieru jest dokument zgodności i potwierdzona niska migracja substancji.
Poniżej porównujemy oba lakiery, wyjaśniamy, kiedy wybrać który, jak lakierować wybiórczo i dlaczego miejsca klejenia zwykle zostawia się bez lakieru. Ogólny przegląd folii i lakierów znajdziesz na stronie kartony powlekane folią i lakierowane, a opis kaszerowania na stronie kaszerowanie tektury falistej.
Co robi lakier na kartonie
Lakier to cienka powłoka nanoszona na nadruk. Chroni grafikę przed ścieraniem i zabrudzeniem, nadaje powierzchni połysk, półmat lub mat i zmienia dotyk. Nie czyni jednak kartonu szczelnym ani wodoodpornym: jeśli opakowanie będzie narażone na wodę lub chłód, trzeba to opisać w zapytaniu, bo wymaga to innych rozwiązań.
Lakier dyspersyjny i UV: porównanie
| Cecha | Lakier dyspersyjny (wodny) | Lakier UV |
|---|---|---|
| Jak powstaje powłoka | Woda odparowuje i powłoka wysycha. | Powłoka jest utwardzana promieniowaniem UV w specjalnej lampie. |
| Wygląd | Połysk, półmat lub mat; wygląd stonowany i naturalny. | Zwykle wyższy połysk i głębia kolorów; możliwy też mat. |
| Odporność na ścieranie | Dobra do standardowej ochrony nadruku. | Zwykle wyższa; dobra przy intensywnym dotykaniu i transporcie. |
| Wybiórcze akcenty | Możliwe, ale kontrast jest mniejszy. | Typowy wybór do akcentów na logo lub wzorze (lakier wybiórczy). |
| Opakowania na żywność | Wymaga dokumentu zgodności; sam typ lakieru nie rozstrzyga. | Wymaga lakieru o niskiej migracji i poprawnego utwardzenia oraz dokumentu zgodności. |
| Typowe zastosowanie | Opakowania wysyłkowe, kartony z nadrukiem, standardowe wykończenie. | Opakowania prezentowe, displaye, kosmetyki i produkty premium. |
Mat, półmat, połysk i soft touch
- Połysk podbija kolory i podkreśla grafikę, ale odbija światło i uwidacznia odciski palców.
- Mat i półmat wyciszają kolory i dają elegancki, spokojny wygląd.
- Soft touch to aksamitna w dotyku powłoka o matowym wyglądzie, wybierana do opakowań premium.
Efekt zależy od koloru nadruku i rodzaju tektury, dlatego przy ważnym projekcie warto zobaczyć próbkę lub prototyp (projektowanie i prototypowanie opakowań).
Lakier wybiórczy: kontrast tylko tam, gdzie chcesz
Lakier wybiórczy nakłada się wyłącznie na wskazane elementy, na przykład logo, napis lub wzór, a reszta powierzchni zostaje w innym wykończeniu. Najczęściej łączy się mat z błyszczącym akcentem. Do przygotowania projektu potrzebny jest osobny plik lub warstwa z obszarami do polakierowania obok warstwy grafiki.
Miejsca klejenia zwykle zostawia się bez lakieru
Lakier tworzy gładką powłokę, na której klej może słabiej przylegać. Dlatego w branży opakowań zakłada się, że powierzchnie klejone, takie jak zakładka sklejania czy pasek klejowy, mają być wolne od lakieru. Wskazują to m.in. poradniki producentów maszyn pakujących: obszary klejone powinny pozostać niepolakierowane, a przy lakierze lub metalizowanej powierzchni stosuje się wycięcie (tzw. okno) bez powłoki. Ustalamy to przy projekcie wykrojnika, a przy wątpliwościach dobieramy klej do lakieru. Warto o to zapytać, zwłaszcza jeśli opakowanie ma dno automatyczne lub pasek klejowy (opakowania e-commerce).
Lakier a opakowania na żywność
W przypadku opakowań kontaktujących się z żywnością nie wystarcza sama informacja, że lakier jest wodny lub UV. Badania i materiały branżowe pokazują, że przy lakierach i farbach UV substancje z fotoinicjatorów mogą przechodzić do żywności, zwłaszcza gdy powłoka jest niedoutwardzona albo gdy zadrukowane arkusze są składowane w stosie. Producenci oferują dlatego lakiery UV o niskiej migracji. Jednocześnie bezfotoinicjatorowy lakier dyspersyjny nie jest automatycznie wolny od zanieczyszczeń. W praktyce warto więc:
- napisać w zapytaniu, czy kontakt z żywnością jest bezpośredni, czy tylko opakowanie zbiorcze i jaki to rodzaj żywności,
- poprosić o deklarację zgodności do kontaktu z żywnością dla wybranej powłoki (możemy dobrać folie i lakiery z taką deklaracją),
- przy lakierze UV wybrać wersję o niskiej migracji i zadbać o poprawne utwardzenie.
Lakier a recykling
Tektura falista jest łatwa w recyklingu. Cienka warstwa lakieru zwykle obciąża go mniej niż folia na powierzchni, ale zależy to od rodzaju powłoki. Jeśli recykling opakowania ma dla Ciebie znaczenie, zapytaj o lakier zamiast folii. Wymagania z przepisów o opakowaniach opisujemy w artykule rozporządzenie PPWR.
Który lakier wybrać: szybka ściągawka
- Karton wysyłkowy z logo: lakier dyspersyjny, najczęściej półmat albo mat, jeśli chcesz tylko ochronić nadruk.
- Pudełko prezentowe lub kosmetyczne: soft touch z wybiórczym lakierem UV na logo.
- Display i opakowanie promocyjne: lakier UV o wysokim połysku dla intensywnych kolorów.
- Opakowanie na żywność: powłoka z deklaracją do kontaktu z żywnością, przy UV o niskiej migracji.
- Karton magazynowy lub transportowy: często wystarczy zadruk bez lakieru albo lekka powłoka dyspersyjna.
Co podać w zapytaniu o lakierowany karton
- wymiary, konstrukcję (kod FEFCO, jeśli go znasz) i rodzaj tektury lub masę wyrobu,
- efekt: mat, półmat, połysk, soft touch, a przy lakierze wybiórczym elementy do wyróżnienia,
- plik z projektem z osobną warstwą lakieru i oznaczeniem miejsc klejenia,
- informację o kontakcie z żywnością lub o wilgoci, jeśli dotyczy,
- wielkość partii i oczekiwany termin.
Wypełnij konfigurator kartonów na wymiar, zadzwoń pod numer 81 440 53 65 albo napisz na [email protected]. Wycenę wysyłamy w ciągu 24 godzin.
Najczęstsze pytania
Czym różni się lakier dyspersyjny od UV?
Lakier dyspersyjny jest wodny i wysycha przez odparowanie wody, a lakier UV jest utwardzany promieniowaniem w specjalnej lampie. UV zwykle daje wyższy połysk i większą odporność na ścieranie, a dyspersyjny jest standardowym wyborem do ochrony nadruku.
Który lakier jest odporniejszy na ścieranie?
Zwykle lakier UV. Do typowej ochrony nadruku na kartonach wysyłkowych wystarcza jednak lakier dyspersyjny, a konkretny wybór zależy od sposobu użycia opakowania.
Czy lakier UV nadaje się do opakowań na żywność?
Tak, ale tylko lakier o niskiej migracji, poprawnie utwardzony i z dokumentem zgodności do kontaktu z żywnością. Przy bezpośrednim kontakcie z żywnością opisz to w zapytaniu, a dobierzemy odpowiednią powłokę.
Czy lakier utrudnia klejenie kartonu?
Może utrudniać, dlatego miejsca klejone, takie jak zakładka lub pasek klejowy, zwykle zostawia się bez lakieru. Ustalamy to przy projekcie wykrojnika.
Czy lakier chroni karton przed wilgocią?
Zwiększa odporność powierzchni na zabrudzenia i wilgoć, ale nie czyni kartonu szczelnym ani wodoodpornym. Jeśli opakowanie będzie narażone na wodę lub chłód, opisz warunki w zapytaniu.
Czy można polakierować tylko logo?
Tak, to lakier wybiórczy. Nakładamy go wyłącznie na wskazane elementy, najlepiej na podstawie pliku z osobną warstwą lakieru.
