Pusta przestrzeń w paczce kosztuje trzy razy: płacisz za nią przewoźnikowi, bo liczy się objętość, płacisz za wypełniacz, który ją zapełnia, a produkt i tak może się w niej przesuwać. Od niedawna jest to też temat prawny: unijne rozporządzenie o opakowaniach (PPWR) wprowadza limit pustej przestrzeni w opakowaniach e-commerce, zbiorczych i transportowych. Poniżej wyjaśniamy, co dokładnie mówi przepis (stan na 1 listopada 2026 r.), jak policzyć współczynnik i jak go obniżyć, nie tracąc ochrony produktu.
Co mówi PPWR o pustej przestrzeni
Rozporządzenie (UE) 2025/40 stosuje się od 12 sierpnia 2026 r. (art. 71). Pustej przestrzeni dotyczy jego art. 24:
- Limit. Maksymalny współczynnik pustej przestrzeni w opakowaniach grupowych, transportowych i do handlu elektronicznego wynosi 50%. Obowiązek spoczywa na podmiotach, które napełniają takie opakowania, czyli na firmie pakującej i wysyłającej towar (art. 24 ust. 1).
- Termin. Do 1 stycznia 2030 r. albo do upływu 3 lat od wejścia w życie aktów wykonawczych, zależnie od tego, co nastąpi później. Komisja Europejska ma te akty, ustalające metodykę liczenia, przyjąć do 12 lutego 2028 r. (art. 24 ust. 1–2). Limit nie obowiązuje więc jeszcze, a jego dokładna data zależy od terminu aktów wykonawczych.
- Jak liczy się współczynnik. Pusta przestrzeń to różnica między objętością opakowania zbiorczego, transportowego lub e-commerce a objętością zawartych w nim opakowań jednostkowych; współczynnik to ta różnica podzielona przez całkowitą objętość opakowania (art. 24 ust. 3).
- Wypełniacze. Przestrzeń wypełniona materiałami wypełniającymi – ścinkami papieru, poduszkami powietrznymi, folią bąbelkową, wypełniaczami gąbczastymi i piankowymi, wełną drzewną, styropianem – jest uznawana za pustą przestrzeń (art. 24 ust. 3).
- Szczególne przypadki. Metodyka ma uwzględnić m.in. produkty o nieregularnym kształcie, opakowania z więcej niż jednym produktem, ciecze, produkty łatwo ulegające uszkodzeniu, małe produkty, które mogłyby zostać uszkodzone przez większe, oraz minimalne miejsce na etykietę wysyłkową (art. 24 ust. 2).
- Zwolnienie. Firmy, które wysyłają produkt w jego własnym opakowaniu jednostkowym (opakowanie jednostkowe pełni wtedy rolę opakowania e-commerce) albo używają opakowań wielokrotnego użytku w systemie ponownego użycia, są zwolnione z limitu, ale muszą spełnić ogólne wymogi minimalizacji opakowań z art. 10 (art. 24 ust. 5).
Niezależnie od limitu art. 10 wymaga, aby od 1 stycznia 2030 r. masa i objętość opakowania były ograniczone do minimum niezbędnego do jego funkcji, a opakowania o cechach służących tylko zwiększeniu pozornej objętości produktu – podwójne ściany, fałszywe dna, zbędne warstwy – nie były wprowadzane do obrotu (z wyjątkami opisanymi w tym artykule). Komisja ma też do 12 lutego 2032 r. ocenić, czy ustalić limity pustej przestrzeni dla opakowań jednostkowych, zwłaszcza zabawek, kosmetyków, zestawów DIY i elektroniki. To nie jest porada prawna; pełny tekst znajdziesz w Dzienniku Urzędowym UE, a skrót dla firm w artykule rozporządzenie PPWR – co zmienia dla firm.
Jak policzyć współczynnik pustej przestrzeni
współczynnik pustej przestrzeni = (objętość opakowania − objętość produktu w opakowaniu jednostkowym) ÷ objętość opakowania
Przykład poglądowy (liczby wymyślone; do własnych obliczeń użyj wymiarów wewnętrznych swoich pudeł): produkt w opakowaniu jednostkowym ma wymiary 200 × 150 × 80 mm, czyli objętość 2 400 cm³.
| Wariant | Wymiar pudła | Objętość pudła | Współczynnik pustej przestrzeni | Waga gabarytowa (przelicznik 6000) |
|---|---|---|---|---|
| Duże pudło z wypełniaczem | 300 × 250 × 150 mm | 11 250 cm³ | ok. 79% | ok. 1,9 kg |
| Karton dopasowany do produktu | 220 × 170 × 100 mm | 3 740 cm³ | ok. 36% | ok. 0,6 kg |
W przykładzie karton dopasowany do produktu obniża współczynnik z ok. 79% do ok. 36% i około trzykrotnie zmniejsza wagę gabarytową (dla uproszczenia liczoną z wymiarów wewnętrznych; przewoźnik rozlicza wymiary zewnętrzne). W pierwszym wariancie prawie 80% objętości pudła to przestrzeń, którą trzeba czymś wypełnić, a przepis wprost uznaje przestrzeń zajętą przez wypełniacz za pustą. Jak liczyć wagę gabarytową i jakie przeliczniki stosują przewoźnicy, opisujemy w artykule waga gabarytowa – jak dobór kartonu obniża koszt wysyłki.
Jak obniżyć pustą przestrzeń, nie tracąc ochrony
- Najpierw rozmiar kartonu. Najpewniejszy sposób na niski współczynnik to karton, który mieści produkt z jego opakowaniem z niewielkim zapasem. Zamiast kilkunastu rozmiarów wybierz kilka dopasowanych do najczęściej wysyłanych towarów: gotowe znajdziesz wśród 30 wzorcowych rozmiarów kartonów, a własny wymiar zamówisz w konfiguratorze kartonów na wymiar.
- Wkładka zamiast zasypywania. Wypełniacz luzem zapełnia pustą przestrzeń i wlicza się do niej. Wkładka lub przegroda z tektury falistej, wykrojona do kształtu produktu, unieruchamia towar i pozwala zmniejszyć karton (zobacz: przekładki, kratownice i wkłady z tektury falistej). Przepis wymienia materiały wypełniające, ale nie rozstrzyga wprost, jak liczyć konstrukcyjne wkładki; ma to doprecyzować metodyka, którą Komisja przyjmie do 12 lutego 2028 r. Dlatego nie obiecujemy, że wkładka „nie wliczy się” do pustej przestrzeni – obiecujemy tylko, że pozwala zmniejszyć karton.
- Opakowanie jednostkowe jako wysyłkowe. Jeśli produkt ma wytrzymałe pudełko, można rozważyć wysyłkę bez dodatkowego kartonu (art. 24 ust. 5), pod warunkiem że pudełko wytrzyma drogę i spełnia ogólne wymogi minimalizacji z art. 10.
- Ochrona ma zostać. Mniejszy karton nie może oznaczać większej liczby uszkodzeń. Każdą zmianę sprawdź na próbie: opisujemy to w artykule jak sprawdzić nowe opakowanie przed wdrożeniem, a przyczyny uszkodzeń w artykule co się uszkadza w Twojej paczce.
Folia bąbelkowa i papierowe wypełnienie
Zamiana folii bąbelkowej na papierowe wypełnienie nie zmienia pustej przestrzeni w rozumieniu przepisu: i folia, i ścinki papieru są wymienione wśród materiałów wypełniających. Zmienia się natomiast rodzaj odpadu i zachowanie produktu w paczce. Nie traktujemy takiej zamiany jako obietnicy równej ochrony – opisujemy to na stronie papierowe mailery i amortyzacja z tektury, a scenariusze zamiany w artykule z folii bąbelkowej na wkładkę z tektury.
Od czego zacząć
Przygotuj wymiary wewnętrzne pudeł, których używasz najczęściej, oraz wymiary produktów z opakowaniami jednostkowymi. Na tej podstawie policzysz współczynnik dla każdego produktu i zobaczysz, które pudła są za duże. Dane do wyceny nowego kartonu opisuje wpis specyfikacja opakowania na wymiar: 8 informacji. Zapytanie wyślesz przez konfigurator kartonów na wymiar; wycenę przygotowujemy w 24 godziny.
Najczęstsze pytania
Czy limit 50% pustej przestrzeni już obowiązuje?
Nie. Rozporządzenie stosuje się od 12 sierpnia 2026 r., ale limit 50% dla opakowań zbiorczych, transportowych i e-commerce ma obowiązywać od 1 stycznia 2030 r. albo 3 lata po wejściu w życie aktów wykonawczych o metodyce, zależnie od tego, co nastąpi później. Metodykę Komisja ma przyjąć do 12 lutego 2028 r.
Kto ma spełnić limit: producent kartonów czy firma wysyłająca towar?
Przepis kieruje obowiązek do podmiotów, które napełniają opakowania grupowe, transportowe lub e-commerce, czyli do firmy pakującej i wysyłającej towar. Producent kartonów nie napełnia opakowań, ale może pomóc dobrać rozmiar. W razie wątpliwości co do swojej roli skonsultuj się z doradcą prawnym.
Czy papierowe wypełnienie liczy się do pustej przestrzeni?
Tak. Art. 24 ust. 3 wymienia ścinki papieru wśród materiałów wypełniających, których przestrzeń jest uznawana za pustą, obok poduszek powietrznych, folii bąbelkowej, wypełniaczy piankowych, wełny drzewnej i styropianu.
Czy wkładka z tektury falistej liczy się do pustej przestrzeni?
Przepis nie mówi tego wprost: wymienia materiały wypełniające, a sposób liczenia konstrukcyjnych wkładek ma doprecyzować metodyka Komisji. Dlatego najpewniejszą drogą do niskiego współczynnika jest mniejszy karton, a wkładka służy temu, by produkt w tym kartonie się nie przesuwał.
Czy produkty łatwo uszkadzalne lub o nieregularnym kształcie mają wyjątki?
Metodyka ma uwzględnić ich specyfikę: m.in. produkty nieregularne, łatwo ulegające uszkodzeniu, ciecze, opakowania z więcej niż jednym produktem oraz miejsce na etykietę wysyłkową. Konkretne zasady poznamy po przyjęciu aktów wykonawczych.
